Hướng dẫn bảo trì máy phát điện trong mùa mưa
Mùa mưa là thời điểm máy phát điện phải hoạt động với cường độ cao nhất. Nhưng cũng là lúc thiết bị đối mặt với nhiều nguy cơ hư hỏng nhất. Độ ẩm không khí tăng cao, nước mưa thấm vào các khe hở, nhiệt độ thay đổi. Tất cả tạo ra môi trường khắc nghiệt cho hệ thống cơ điện. Bài viết này hướng dẫn chi tiết cách bảo trì máy phát điện trong mùa mưa để đảm bảo thiết bị vận hành ổn định, an toàn và bền bỉ suốt cả mùa.
Vì sao mùa mưa làm tăng nguy cơ hư hỏng máy phát điện?
Độ ẩm là kẻ thù thầm lặng của máy phát điện. Khi độ ẩm không khí vượt ngưỡng 80–90%. Điều rất phổ biến tại Việt Nam trong mùa mưa. Hơi nước xâm nhập vào cuộn dây stator, rotor và các mạch điều khiển. Gây ra hiện tượng rò điện, chập mạch và ăn mòn tiếp điểm.
Ngoài ra, nước mưa có thể lọt vào bình nhiên liệu hoặc đường ống dầu. Làm giảm chất lượng diesel và gây hỏng bơm nhiên liệu. Nhiệt độ môi trường biến động mạnh còn tạo ra hiệu ứng ngưng tụ hmơi nước bên trong vỏ áy. Ngay cả khi máy được đặt trong nhà kín. Hiểu rõ cơ chế này là bước đầu tiên để bảo vệ thiết bị đúng cách.
Xem thêm:
Rủi ro thường gặp khi vận hành trong điều kiện mưa nhiều
Thực tế vận hành cho thấy có bốn nhóm sự cố phổ biến nhất trong mùa mưa. Đầu tiên là sự cố điện: hệ thống AVR bị ẩm dẫn đến điện áp ra bất ổn hoặc máy không phát điện được. Tiếp theo là sự cố nhiên liệu do nước lẫn vào dầu diesel. Làm máy chạy giật cục, khó khởi động hoặc tắt máy đột ngột.
Thứ ba là hệ thống làm mát bị tắc nghẽn do bùn đất mang theo bởi nước mưa bít kín lưới tản nhiệt. Cuối cùng, ống xả bị nước mưa đọng lại bên trong gây hiện tượng thủy kích. Rủi ro có thể làm hỏng nặng động cơ chỉ sau một lần khởi động. Nhận diện sớm các rủi ro này giúp kỹ thuật viên ưu tiên đúng hạng mục kiểm tra.
Kiểm tra hệ thống điện và chống ẩm tủ điều khiển
Tủ điều khiển và bảng điện là bộ phận nhạy cảm nhất với độ ẩm. Trước mùa mưa, cần kiểm tra toàn bộ gioăng cao su và ron cửa tủ điện. Nếu gioăng cứng, nứt vỡ thì phải thay mới ngay. Bên trong tủ, sử dụng thanh sưởi chống ẩm để duy trì độ ẩm nội bộ dưới 60%.
Kiểm tra lại toàn bộ cầu đấu dây, relay bảo vệ và module điều khiển bằng thiết bị đo điện trở. Điện trở cách điện phải đạt tối thiểu 1 MΩ. Vệ sinh các tiếp điểm bằng dung dịch contact cleaner chuyên dụng và phun phủ lớp chống ẩm bảo vệ mạch in sau khi lau sạch. Cuộn dây máy phát cũng cần được đo điện trở cách điện định kỳ mỗi tháng.
Kiểm tra hệ thống nhiên liệu
Nước lẫn vào nhiên liệu là nguyên nhân hàng đầu gây hỏng bơm cao áp và vòi phun. Bồn chứa diesel cần được kiểm tra nắp đậy và gioăng kín định kỳ mỗi tuần. Nếu bồn đặt ngoài trời, bắt buộc phải có mái che và hệ thống thoát nước xung quanh. Điều này để tránh nước tràn vào qua nắp thông hơi.
Xả cặn đáy bồn ít nhất một lần mỗi tháng thông qua van xả đáy. Nếu thấy dầu có màu trắng đục hoặc phân tầng rõ ràng thì phải hút toàn bộ và bơm dầu mới. Bầu lọc nhiên liệu cần được thay thế sớm hơn so với lịch thông thường. Có thể rút ngắn chu kỳ thay từ 250 giờ xuống còn 150 giờ nếu máy vận hành liên tục.
Bảo dưỡng hệ thống làm mát và ống xả khi độ ẩm cao
Két nước và quạt làm mát cần được vệ sinh trước và trong mùa mưa. Vì bùn đất bám vào cánh tản nhiệt làm giảm hiệu suất giải nhiệt đáng kể. Dùng máy thổi khí hoặc nước áp lực thấp để làm sạch lưới tản nhiệt. Tránh dùng áp lực cao vì có thể làm cong cánh nhôm mỏng. Kiểm tra mức nước làm mát và nồng độ dung dịch coolant. Tỷ lệ pha đúng có tác dụng chống ăn mòn bên trong đường ống.
Đối với ống xả, sau mỗi đợt mưa lớn cần kiểm tra đầu ống thoát khí phía ngoài xem có nước đọng hay không. Lắp chụp chắn mưa hình nón ngược tại đầu ống xả là giải pháp hiệu quả. Giải pháp này giúp ngăn nước mưa chảy ngược vào xy-lanh. Trước khi khởi động sau thời gian dài không dùng, nên bật máy ở chế độ không tải 3–5 phút. Để hơi nước ngưng tụ trong ống xả bay hết trước khi chịu tải.
Giải pháp che chắn và cải thiện thông gió phòng máy
Phòng đặt máy phát điện cần đảm bảo hai yếu tố đối lập nhau. Chắn được nước mưa nhưng vẫn phải thông thoáng đủ để động cơ hút khí đốt và tản nhiệt. Giải pháp phổ biến là lắp lưới chắn mưa nghiêng 45 độ tại các ô thông gió. Thiết kế này ngăn nước bắn trực tiếp vào bên trong nhưng không cản luồng không khí. Nền phòng máy cần có rãnh thoát nước và độ dốc phù hợp.
Nếu máy đặt ngoài trời trong container hoặc vỏ bọc chuyên dụng. Cần kiểm tra toàn bộ mối hàn và điểm xuyên cáp để trám kín bằng silicon chịu nhiệt. Độ ẩm bên trong phòng máy nên được theo dõi bằng nhiệt ẩm kế. Nếu thường xuyên vượt 75%, cân nhắc lắp thêm máy hút ẩm công nghiệp.
Xem thêm:
MÁY PHÁT ĐIỆN CHẠY DẦU 3 PHA HYUNDAI DHY420KSE
Quy trình kiểm tra trước và sau mỗi đợt mưa lớn
Trước khi có mưa lớn, kỹ thuật viên cần thực hiện kiểm tra nhanh gồm: Xác nhận nắp bồn nhiên liệu đã siết chặt, kiểm tra đầu ống xả không bị vật cản. Đảm bảo cáp điện đầu ra không chạm đất hoặc ngập nước. Xác nhận cửa phòng máy đóng kín.
Sau khi mưa tạnh, thực hiện kiểm tra mở rộng: quan sát toàn bộ bề mặt máy tìm dấu hiệu nước thấm. Kiểm tra cầu đấu dây bằng mắt thường tìm vết rỉ hoặc đổi màu. Đo lại điện trở cách điện nếu máy đã không hoạt động trong suốt thời gian mưa. Ghi chép đầy đủ vào sổ nhật ký vận hành sau mỗi lần kiểm tra. Theo dõi xu hướng xuống cấp theo thời gian.
Lập kế hoạch bảo trì định kỳ trong mùa mưa kéo dài
Tại các tỉnh phía Nam Việt Nam, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11. Đủ để làm hỏng máy nếu chỉ bảo trì theo lịch thông thường. Kế hoạch bảo trì mùa mưa hợp lý nên chia thành ba cấp độ. Hàng tuần kiểm tra nhiên liệu, lọc gió và nước làm mát. Hàng tháng đo điện trở cách điện, thay lọc nhiên liệu và vệ sinh két nước. Mỗi ba tháng bảo dưỡng toàn bộ bao gồm thay dầu nhớt, kiểm tra ắc-quy, siết lại toàn bộ bu-lông và đầu cáp điện.
Việc lập lịch bảo trì tăng cường trong mùa mưa giúp kéo dài tuổi thọ máy. Nó còn giảm đáng kể chi phí sửa chữa đột xuất. Đây vốn thường cao gấp 3–5 lần so với chi phí bảo dưỡng định kỳ.
Bảo trì máy phát điện trong mùa mưa không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, nhưng đòi hỏi sự nhất quán và chủ động. Một lịch bảo dưỡng được thực hiện nghiêm túc sẽ là sự đầu tư xứng đáng để thiết bị luôn sẵn sàng vận hành đúng lúc bạn cần nhất.
