Bảo trì máy phát điện khi trời nồm ẩm kéo dài
Thời tiết nồm ẩm kéo dài là một trong những thách thức lớn nhất đối với tuổi thọ và hiệu suất của máy phát điện. Độ ẩm không khí tăng cao làm hoen gỉ bề mặt kim loại. Chúng còn gây ra hàng loạt sự cố kỹ thuật nếu không được kiểm soát kịp thời. Minh Phát Tech cung cấp hướng dẫn bảo trì máy phát điện toàn diện trong điều kiện ẩm ướt. Từ đó giúp thiết bị vận hành ổn định và kéo dài tuổi thọ.
Vì sao thời tiết nồm ẩm ảnh hưởng đến máy phát điện?
Độ ẩm tương đối trong không khí vượt ngưỡng 80–90%. Thường xảy ra vào mùa nồm ở miền Bắc Việt Nam từ tháng 2 đến tháng 4. Tạo ra môi trường bất lợi cho mọi thiết bị điện cơ. Hơi nước xâm nhập vào các khe hở, mạch điện và cuộn dây. Điều này làm giảm điện trở cách điện đột ngột. Khi điện trở cách điện xuống quá thấp, nguy cơ chạm chập, rò điện.
Ngoài ra, độ ẩm cao kết hợp với nhiệt độ chênh lệch giữa thúc đẩy quá trình ăn mòn kim loại. Đặc biệt tại các đầu cực, thanh dẫn và bộ phận cơ khí. Đây là lý do bảo trì máy phát điện trong mùa nồm phải được thực hiện chủ động hơn.
Xem thêm:
Máy phát điện chạy xăng 5.0kW – 5.5kW Hyundai HY7000LE
Nguy cơ thường gặp trong môi trường độ ẩm cao
Máy phát điện hoạt động trong môi trường ẩm ướt kéo dài thường gặp một số vấn đề điển hình. Đầu tiên là hiện tượng ngưng tụ hơi nước bên trong vỏ máy và tủ điều khiển. Dẫn đến chập mạch hoặc oxy hóa các mối nối điện. Tiếp theo là sự suy giảm chất lượng dầu bôi trơn do hơi ẩm làm thay đổi độ nhớt và thúc đẩy quá trình nhũ hóa dầu.
Nhiên liệu diesel cũng có thể bị lẫn nước, gây tắc bộ lọc và hỏng bơm cao áp. Rỉ sét tại các thanh tiếp điểm, relay và cầu dao. Những hỏng hóc này thường âm thầm phát triển. Chúng chỉ bộc lộ khi máy được khởi động trong tình huống cần điện khẩn cấp.
Kiểm tra hệ thống điện và tủ điều khiển
Tủ điều khiển là nơi tập trung nhiều linh kiện điện tử nhạy cảm nhất của máy phát. Trong mùa nồm, cần kiểm tra định kỳ các điểm sau: Mở tủ và quan sát có hiện tượng ngưng tụ nước, ẩm ướt trên bề mặt bo mạch không. Kiểm tra trạng thái các relay, contactor và cầu chì. Siết chặt lại toàn bộ đầu nối cáp điện vì độ ẩm khiến tiếp điểm nhanh lỏng và bị oxy hóa.
Nên dùng máy đo điện trở cách điện (megger) để đo giá trị cách điện giữa các pha và giữa pha với đất. Giá trị an toàn thường phải đạt trên 1 MΩ. Nếu phát hiện mạch in có dấu hiệu ẩm mốc hoặc oxy hóa. Cần làm sạch bằng dung dịch vệ sinh mạch điện tử chuyên dụng và xịt lớp bảo vệ chống ẩm lên bề mặt sau khi lau khô.
Kiểm tra đầu phát và cách điện cuộn dây
Đầu phát (alternator) là bộ phận sinh ra điện năng. Đồng thời cũng là nơi dễ bị ảnh hưởng nhất khi độ ẩm cao. Cuộn dây stator và rotor nếu bị ẩm sẽ làm sụt điện áp đầu ra, mất pha hoặc gây rò điện nguy hiểm. Để kiểm tra, dùng đồng hồ megger đo điện trở cách điện của cuộn stator giữa các pha và giữa pha với vỏ máy.
Nếu giá trị dưới 0,5 MΩ, cần tiến hành sấy cuộn dây ngay. Có thể dùng đèn sợi đốt đặt gần đầu phát thổi nhẹ vào bên trong trong vài giờ. Đồng thời kiểm tra vòng tiếp điện (slip ring) và chổi than. Lau sạch bụi bẩn, ẩm mốc và đảm bảo áp lực tiếp xúc đúng tiêu chuẩn nhà sản xuất.
Bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu và bôi trơn
Dầu bôi trơn trong máy phát điện dễ bị nhiễm nước khi máy không hoạt động trong môi trường ẩm. Cách nhận biết đơn giản nhất là rút que thăm dầu: nếu dầu có màu trắng đục hoặc sủi bọt nhỏ, tức là đã bị nhũ hóa và cần thay ngay. Không được để máy vận hành với dầu bị nhiễm nước vì sẽ phá hủy bạc đạn và bề mặt xy lanh rất nhanh.
Với hệ thống nhiên liệu, cần xả cặn đáy bình chứa diesel định kỳ vì nước thường lắng xuống đáy. Kiểm tra và thay thế lõi lọc nhiên liệu nếu có dấu hiệu tắc nghẽn. Bình tách nước — nếu máy có trang bị — cần được xả nước đều đặn trong mùa nồm.
Giải pháp chống ẩm cho phòng đặt máy
Môi trường lắp đặt đóng vai trò quan trọng không kém so với việc bảo dưỡng trực tiếp. Phòng đặt máy phát điện cần được thông gió tốt. Nhưng hạn chế không khí ẩm từ bên ngoài tràn vào. Một số giải pháp hiệu quả: lắp máy hút ẩm công nghiệp duy trì độ ẩm dưới 70%.
Sử dụng thanh điện trở sưởi gắn bên trong tủ điều khiển và vỏ đầu phát. Thiết bị này tỏa nhiệt nhẹ, ngăn hơi nước ngưng tụ. Trám kín các khe hở, đường cáp và lỗ thông hào bằng foam chống ẩm. Nền phòng cần có rãnh thoát nước và không để vật dụng tích nước gần máy. Với máy phát đặt ngoài trời, cần che phủ thêm mái che và đảm bảo vỏ máy có cấp bảo vệ IP phù hợp.
Lịch kiểm tra định kỳ trong mùa nồm
Thay vì lịch bảo dưỡng thông thường theo quý hoặc theo giờ vận hành. Trong mùa nồm nên rút ngắn chu kỳ kiểm tra xuống còn 2 tuần/lần.
Nội dung kiểm tra nhanh bao gồm: đo điện trở cách điện đầu phát và tủ điều khiển. Kiểm tra mức dầu và màu sắc dầu bôi trơn. Xả cặn nước bình nhiên liệu. Quan sát bề mặt các tiếp điểm điện. Thử chạy máy không tải 15–20 phút để giảm ẩm bên trong.
Việc chạy thử định kỳ không chỉ giúp phát hiện sự cố sớm. Chúng còn tạo ra nhiệt lượng nội bộ, đẩy hơi ẩm ra ngoài một cách tự nhiên. Đây là biện pháp chống ẩm đơn giản nhưng rất hiệu quả mà nhiều đơn vị bỏ qua.
Lưu ý khi khởi động máy sau thời gian ẩm kéo dài
Nếu máy phát điện để im không hoạt động trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần trời nồm ẩm, không nên khởi động ngay lập tức ở chế độ tải đầy. Trước tiên, cần kiểm tra lại điện trở cách điện; nếu giá trị thấp, tiến hành sấy khô trước. Kiểm tra mức dầu bôi trơn, nước làm mát và nhiên liệu trước khi khởi động.
Khi khởi động, cho máy chạy không tải ít nhất 10 phút để các bộ phận cơ khí và dầu bôi trơn đạt nhiệt độ làm việc. Đồng thời hơi ẩm trong buồng máy được thoát ra ngoài qua ống xả. Theo dõi các thông số điện áp, tần số, nhiệt độ nước làm mát và áp suất dầu trong 30 phút đầu. Nếu có dấu hiệu điện áp ra bất thường, dừng máy ngay và kiểm tra kỹ trước khi đưa vào tải.
