Lý do vì sao máy phát điện gặp lỗi khi vận hành trong thời gian dài

Máy phát điện hoạt động liên tục nhiều giờ là yêu cầu phổ biến tại các công trình, nhà xưởng. Tuy nhiên, không ít trường hợp thiết bị gặp sự cố giữa chừng khiến công việc bị gián đoạn. Minh Phát Tech sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng tránh hiệu quả.

Vì sao chạy lâu dễ phát sinh sự cố?

Khi vận hành trong thời gian dài, máy phát điện phải chịu tải trọng liên tục. Điều này khiến máy không có thời gian nghỉ để làm mát tự nhiên. Động cơ diesel hoặc xăng bên trong hoạt động với hàng ngàn vòng quay mỗi phút. Tạo ra nhiệt độ cao từ quá trình đốt cháy nhiên liệu. Nếu hệ thống làm mát gặp trục trặc, nhiệt lượng tích tụ khiến các bộ phận kim loại giãn nở bất thường.

Dầu nhờn đóng vai trò then chốt trong việc bôi trơn và làm mát động cơ. Sau nhiều giờ hoạt động, dầu bị nhiệt phân, mất độ nhớt và tính năng bảo vệ giảm. Khi lớp màng dầu không còn đủ dày để ngăn cách các bề mặt kim loại. Hiện tượng cọ xát trực tiếp xảy ra khiến piston, xi lanh và các chi tiết khác mài mòn. Đây chính là lý do nhiều máy phát điện bị kẹt hay nổ bất thường.

Hệ thống điện và cuộn dây phát cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ nhiệt độ cao. Lớp cách điện bao quanh dây đồng có ngưỡng chịu nhiệt nhất định. Vượt quá giới hạn này sẽ làm lớp bảo vệ bị cháy xém, dẫn đến chập mạch. Với các máy chạy quá tải so với công suất định mức, tình trạng quá nhiệt trở nên nghiêm trọng.

Xem thêm:

Các lỗi thường gặp khi chạy liên tục nhiều giờ

Quá nhiệt động cơ là vấn đề đứng đầu bảng. Nhiệt kế trên bảng điều khiển thường báo đỏ, đồng thời có thể ngửi thấy mùi cao su. Trong nhiều trường hợp, máy tự động ngắt bảo vệ để tránh hư hỏng nghiêm trọng hơn. Nhưng có những chiếc máy không có chức năng này khiến động cơ bị “ngậm” do kim loại giãn nở.

Rò rỉ dầu nhớt xuất hiện khi các gioăng cao su bị nhiệt độ cao làm cứng và nứt. Bạn sẽ thấy vết dầu loang dưới đáy máy hoặc quanh khu vực nắp máy. Mức dầu giảm nhanh trong khi hoạt động liên tục cũng là dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý. Thiếu dầu nhờn nghĩa là các bộ phận không được bảo vệ đầy đủ. Dẫn đến tiếng kêu lạch cạch hoặc tiếng gõ kim loại từ bên trong động cơ.

Điện áp đầu ra không ổn định khiến các thiết bị sử dụng nguồn từ máy phát bị nhấp nháy. Nguyên nhân thường đến từ AVR  bị ảnh hưởng bởi nhiệt  làm giảm hiệu suất máy. Một số máy còn xuất hiện hiện tượng giật điện đột ngột do tiếp điểm bị oxy hóa trong nhiệt độ cao.

Hệ thống làm mát bị cạn nước hoặc tắc két là lỗi phổ biến khác. Nước làm mát có thể bay hơi nhanh khi máy hoạt động ở nhiệt độ cao. Nếu không kiểm tra thường xuyên, bình nước cạn khô khiến động cơ mất khả năng tản nhiệt. Dẫn đến cháy gioăng quy lát hoặc nứt nẻ xi lanh trong các trường hợp nghiêm trọng.

Nguyên nhân sâu xa

Thiết kế công suất không phù hợp với nhu cầu thực tế là sai lầm căn bản. Nhiều người dùng chọn máy có công suất vừa đủ hoặc hơi thiếu để tiết kiệm chi phí. Không tính đến việc máy cần dung lượng dự phòng khi vận hành lâu dài. Một máy 10KVA chạy ở mức tải 9KVA liên tục sẽ nhanh hỏng hơn nhiều so với máy 15KVA chạy cùng tải đó. Vì động cơ không phải làm việc ở ngưỡng tối đa.

Bảo dưỡng định kỳ bị bỏ qua là nguyên nhân hàng đầu gây hư hỏng. Theo khuyến cáo từ nhà sản xuất, dầu nhớt cần thay sau 100-200 giờ vận hành tùy loại. Lọc gió cần làm sạch thường xuyên, nước làm mát phải kiểm tra mức và chất lượng đều đặn. Thực tế cho thấy nhiều người dùng chỉ can thiệp khi máy đã có dấu hiệu bất thường. Lúc này chi phí sửa chữa thường cao gấp nhiều lần so với bảo dưỡng phòng ngừa.

Môi trường lắp đặt không đảm bảo thông gió cũng góp phần vào vấn đề quá nhiệt. Máy phát điện cần không gian thoáng để hút gió mát và thoát khí nóng. Đặt máy trong phòng kín, sát tường hoặc dưới mái tôn nắng nóng sẽ làm nhiệt độ xung quanh tăng. Khiến hệ thống làm mát hoạt động kém hiệu quả hơn rất nhiều.

Cách kiểm tra khi máy đang vận hành dài giờ

Theo dõi nhiệt độ trên đồng hồ là thao tác đơn giản nhưng quan trọng nhất. Kim nhiệt không nên vượt quá vạch cảnh báo màu vàng cam. Thường nằm ở khoảng 90-95 độ C tùy dòng máy. Nếu thấy bất thường, hãy giảm tải hoặc tắt máy nghỉ 15-20 phút.

Kiểm tra mức dầu nhờn qua ống thăm hoặc cửa sổ quan sát mỗi 4-6 giờ khi chạy liên tục. Mức dầu cần nằm trong khoảng MIN-MAX, không được thấp hơn mức tối thiểu. Quan sát màu sắc dầu cũng giúp phát hiện vấn đề sớm. Dầu bình thường có màu vàng nâu trong. Nếu chuyển sang đen kịt hoặc có cặn bẩn nghĩa là đã bị nhiễm hoặc hết hạn sử dụng.

Lắng nghe âm thanh động cơ để phát hiện tiếng kêu bất thường. Tiếng gõ kim loai, tiếng rít cao hoặc tiếng nổ lốp bốp đều là dấu hiệu cảnh báo. Máy hoạt động bình thường sẽ có âm thanh đều đặn, trầm ổn không biến động đột ngột. Bất kỳ thay đổi nào trong âm sắc đều cần dừng máy kiểm tra ngay.

Đo điện áp và tần số đầu ra bằng đồng hồ vạn năng nếu có thể. Điện áp pha nên dao động trong khoảng 220V ± 10V, tần số ổn định ở 50Hz. Chênh lệch quá lớn cho thấy AVR có vấn đề, cần điều chỉnh để tránh làm hỏng thiết bị điện đang sử dụng.

Giải pháp giúp máy chạy bền khi cần vận hành dài hạn

Lựa chọn máy có công suất dư thừa 20-30% so với nhu cầu thực tế là nguyên tắc vàng. Ví dụ nếu tổng thiết bị cần 10KW, nên chọn máy 12-13KW. Đảm bảo động cơ không phải hoạt động ở công suất tối đa. Điều này giúp giảm nhiệt độ vận hành, kéo dài tuổi thọ linh kiện. Từ đó tạo dự phòng cho các thiết bị khởi động có công suất đột biến.

Thực hiện bảo dưỡng theo lịch trình chặt chẽ là giải pháp tiết kiệm nhất về lâu dài. Thay dầu nhớn theo khuyến cáo nhà sản xuất. Vệ sinh hoặc thay lọc gió mỗi 50 giờ, kiểm tra và bổ sung nước làm mát thường xuyên. Gioăng, dây đai và các chi tiết cao su nên được kiểm tra mỗi 6 tháng để thay thế kịp thời.

Cải thiện điều kiện làm mát bằng cách lắp đặt thêm quạt hút gió công nghiệp nếu máy đặt trong nhà kín. Đảm bảo khoảng cách tối thiểu 1 mét từ máy đến tường xung quanh để không khí lưu thông tốt. Một số trường hợp có thể đầu tư hệ thống làm mát bổ sung như két nước phụ hoặc dàn tản nhiệt lớn hơn cho các máy công suất cao chạy 24/7.